How to Unfreeze Bank Account Freeze by Cyber Crime in Gujarati

 How to Unfreeze Bank Account Freeze by Cyber Crime in Gujarati

પસ્તાવના (Introduction)

ડિજિટલ યુગમાં બેંકિંગ વ્યવહારો અત્યંત સરળ અને ઝડપી બન્યા છે, પરંતુ તેની સાથે સાઇબર ગુનાઓનું પ્રમાણ પણ સતત વધતું જાય છે. આજકાલ અનેક નાગરિકો, વેપારીઓ તથા નોકરીયાત લોકો એવા સંજોગોમાં ફસાઈ જાય છે જ્યાં તેમના કોઈ દોષ વગર માત્ર એક શંકાસ્પદ અથવા ફરિયાદ આધારિત ટ્રાન્ઝેક્શનના કારણે તેમનું બેંક ખાતું અચાનક ફ્રીઝ કરી દેવામાં આવે છે. સાઇબર ક્રાઇમની ફરિયાદ નોંધાતાની સાથે જ પોલીસ દ્વારા કાયદાની કલમોના આધાર પર બેંક ખાતું સીઝ કરવામાં આવે છે, જેના પરિણામે ખાતાધારકના દૈનિક ખર્ચ, વ્યાપારિક વ્યવહારો, પગાર, EMI તથા પરિવારના આવશ્યક ખર્ચ પર ગંભીર અસર પડે છે.

ઘણી વખત લોકોને ખબર પણ હોતી નથી કે બેંક ખાતું કઈ કાનૂની જોગવાઈ હેઠળ અને કયા અધિકારીના આદેશથી ફ્રીઝ થયું છે. વધુમાં, કાયદા મુજબ ફક્ત વિવાદિત અથવા શંકાસ્પદ રકમ જ ફ્રીઝ થવી જોઈએ છતાં વ્યવહારમાં આખું ખાતું બ્લોક કરી દેવામાં આવે છે, જે કાનૂની રીતે પ્રશ્નાર્થ છે. આ સ્થિતિમાં ખાતું અનફ્રીઝ કરાવવાની યોગ્ય પ્રક્રિયા, અધિકારીઓ સમક્ષ રજુઆત અને કોર્ટમાં કઈ રીતે અરજી કરવી તેની માહિતીનો અભાવ નાગરિકોને વધુ મુશ્કેલીમાં મુકે છે. આ બ્લોગનો હેતુ સાઇબર ક્રાઇમના કારણે ફ્રીઝ થયેલા બેંક ખાતાને કાયદેસર રીતે અનફ્રીઝ કરાવવાની સંપૂર્ણ, સરળ અને વ્યવહારુ માહિતી પ્રદાન કરવાનો છે.

બેંક ખાતું કેમ ફ્રીઝ થાય છે?

સામાન્ય રીતે નીચેના કિસ્સામાં ખાતું ફ્રીઝ થાય છે:

• UPI / Net Banking / ATM દ્વારા ફ્રોડની ફરિયાદ
• ખાતામાં શંકાસ્પદ ટ્રાન્ઝેક્શન
• ખાતું મ્યુલ એકાઉન્ટ હોવાનો સંદેહ
• CrPC / BNSS હેઠળ પોલીસ દ્વારા Sec. 102 CrPC (હવે Sec. 105 BNSS) મુજબ સીઝર

➡️ ઘણીવાર ફક્ત ડિસ્પ્યુટ રકમ જ ફ્રીઝ થવી જોઈએ, પરંતુ પ્રેક્ટિસમાં આખું ખાતું ફ્રીઝ કરી દેવામાં આવે છે.

સૌથી પહેલા શું કરવું? (Immediate Steps)

(A) બેંક પાસેથી વિગતો મેળવો

બેંક પાસેથી લેખિતમાં મેળવો:

• કઈ પોલીસ સ્ટેશન દ્વારા ફ્રીઝ?
• FIR નંબર / ફરિયાદ નંબર
• કઈ તારીખે ફ્રીઝ?
• કેટલી રકમ ફ્રીઝ?

➡️ આ માહિતી વગર આગળની કાર્યવાહી મુશ્કેલ બને છે.

 

(B) તપાસ અધિકારી (IO) ને રજુઆત

સંબંધિત Cyber Crime Police Station / IO ને લેખિત રજુઆત કરો:

રજુઆતમાં લખવું:

• તમે નિર્દોષ છો
• રકમ કાયદેસર સ્ત્રોતથી આવેલ છે
• તમે તપાસમાં સહકાર આપો છો
• ફક્ત ડિસ્પ્યુટ રકમ જ રોકી રાખી બાકી ખાતું અનફ્રીઝ કરવા વિનંતી

📌 ઘણી વખત IO પાસે power હોય છે અને કોર્ટ વિના પણ અનફ્રીઝ કરી શકે છે.

પોલીસથી અનફ્રીઝ ન થાય તો – કોર્ટનો રસ્તો

(A) કઈ કોર્ટમાં અરજી કરવી?

• Judicial Magistrate First Class (JMFC) / Metropolitan Magistrate
• જે પોલીસ સ્ટેશનની જ્યુરિસ્ડિક્શન હોય ત્યાં

(B) કઈ કલમ હેઠળ અરજી?

હવે નવા કાયદા મુજબ:

હેતુ	કલમ
પોલીસ દ્વારા સીઝ કરેલી મિલકત (બેંક ખાતું) પરત મેળવવા	Sec. 105 BNSS, 2023 (જુનું Sec. 102/457 CrPC)
તપાસ/ટ્રાયલ દરમ્યાન મિલકત અંગે આદેશ	Sec. 517 BNSS (જુનું Sec. 451 CrPC)

 

(C) અરજીમાં શું લખવું?

• FIR / ફરિયાદની વિગતો
• ખાતાની સંપૂર્ણ માહિતી
• ફ્રીઝ થવાથી થતી મુશ્કેલી (બિઝનેસ, પરિવાર, EMI)
• તમે આરોપી નથી / મુખ્ય આરોપી નથી
• Supreme Court & High Court ના ચુકાદાનો હવાલો
• શરતો સાથે અનફ્રીઝ કરવાની તૈયારી (undertaking)

સાઇબર ક્રાઇમ, બેંક એકાઉન્ટ ફ્રીઝ, UPI ફ્રોડ, ઓનલાઈન સ્કેમ સંબંધિત કાનૂની માર્ગદર્શન માટે સંપર્ક કરો.

મહત્વના ચુકાદાઓ (Case Laws)

👉 Teesta Atul Setalvad v. State of Gujarat
➡️ આખું ખાતું ફ્રીઝ કરવું મનમાની છે, ફક્ત સંબંધિત રકમ જ સીઝ થઈ શકે

👉 State of Maharashtra v. Tapas D. Neogy (1999)
➡️ બેંક ખાતું “property” છે, પરંતુ proportionality જરૂરી

👉 Gujarat High Court / Delhi High Court ના અનેક ચુકાદા
➡️ તપાસમાં સહકાર હોય તો ખાતું અનફ્રીઝ કરવું જોઈએ

(ઉપરોકત ચુકાદાઑ વાંચી/તમારી જાતે તપાસવા અથવા જાણકાર વ્યક્તિ પાસે માહિતી મેળવી લેવી)

કોર્ટ સામાન્ય રીતે કઈ શરતો મૂકે છે?

• ડિસ્પ્યુટ રકમ કોર્ટમાં ડિપોઝિટ
• Undertaking / Bond
• તપાસમાં સહકાર
• સરનામું અને મોબાઈલ અપડેટ રાખવું

---

Practical Tips (અનુભવ આધારિત)

✔️ ખાતું salary / business / family expenses માટે જરૂરી છે એ ખાસ ઉલ્લેખ કરો
✔️ તમે victim / innocent beneficiary છો એ સાબિત કરો
✔️ Zero delay – જેટલું વહેલું અરજી તેટલું સારું
✔️ IO ને party બનાવવી ફરજિયાત
✔️ એકથી વધુ ખાતાં હોય તો દરેક માટે અલગ ઉલ્લેખ

 

Summary (ટૂંકમાં)

1. બેંક પાસેથી ફ્રીઝની વિગતો મેળવો
2. IO ને લેખિત રજુઆત
3. અનફ્રીઝ ન થાય તો Magistrate Court માં અરજી
4. Sec. 105 BNSS હેઠળ અરજી
5. કેસલૉના આધાર પર અનફ્રીઝ
6. શરતો સ્વીકારી ખાતું ચાલુ કરાવો

સારાંશ (Conclusion / Summary)

સાઇબર ક્રાઇમની ફરિયાદના કારણે બેંક ખાતું ફ્રીઝ થવું આજના સમયમાં સામાન્ય સમસ્યા બની ગઈ છે, પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે ખાતાધારક પાસે કોઈ ઉપાય નથી. કાયદા મુજબ પોલીસ ફક્ત વિવાદિત રકમ જ સીઝ કરી શકે છે અને નિર્દોષ વ્યક્તિનું આખું ખાતું અનાવશ્યક રીતે ફ્રીઝ રાખવું યોગ્ય નથી. યોગ્ય રીતે બેંક પાસેથી વિગતો મેળવી, તપાસ અધિકારી સમક્ષ રજુઆત કરી અને જરૂર પડે તો મેજિસ્ટ્રેટ કોર્ટમાં BNSS હેઠળ અરજી કરીને ખાતું અનફ્રીઝ કરાવી શકાય છે. કાનૂની જાગૃતિ, સમયસર કાર્યવાહી અને યોગ્ય માર્ગદર્શન દ્વારા આ સમસ્યાનો અસરકારક ઉકેલ શક્ય છે.